taysonquynhon's Blog

Một thời học trò để nhớ về

8 phát hiện mới kinh ngạc bên ngoài vũ trụ

1. Tìm thấy hành tinh trái đất thứ 2
8 phát hiện mới kinh ngạc bên ngoài vũ trụ
Ngày 17/4 vừa qua, các nhà khoa học tại NASA có thông báo chính thức về việc phát hiện ra một hành tinh gần giống trái đất. Các nhà khoa học đặt tên cho nó là Kepler – 186f. Kepler – 186f cách trái đất 500 năm ánh sáng, và có kích thước nhỏ hơn trái đất một chút.

Trên Kepler – 186f cũng tồn tại nước dạng lỏng. Nó là hành tinh đầu tiên có bán kính tương tự như trái đất được phát hiện trong vùng sinh sống của một ngôi sao khác.

2. Xác định tuổi thật của vũ trụ
8 phát hiện mới kinh ngạc bên ngoài vũ trụ
Ngày nay, mọi giả thuyết đều tin rằng vũ trụ được hình thành sau một vụ nổ lớn – Big bang. Nhưng để tìm ra dấu vết của nó lại là một thách thức. Năm 2001, sau nhiều năm nghiên cứu các nhà khoa học đã tìm thấy các bức xạ còn xót lại từ vụ nổ.

Nghiên cứu các bức xạ đó các nhà khoa học có thể xác định tuổi chính xác tuổi của vũ trụ và 96% phần năng lượng không nhìn thấy của vũ trụ. Tính đến nay vũ trụ của chúng ta đã tồn tại được 13,73 tỷ năm.

3. Phát hiện hố đen khổng lồ
8 phát hiện mới kinh ngạc bên ngoài vũ trụ
Trong khi theo dõi một ngôi sao có tên là S2 các nhà khoa học phát hiện ra rằng nó đã bị hút rất mạnh bới một cái gì đó, và sau cùng nó đã bị cái đó nuốt mất.. S2 bị một cái mà các nhà khoa học gọi là hố đen nuốt chửng. Thực tế trong dải ngân hà có rất nhiều hố đen, và chúng thường nằm ở trung tâm của dải ngân hà.

Tuy nhiên, hố đen này có đường kính cực lớn gấp 4,3 triệu lần đường kính mặt trời và cách chúng ta 26.000 năm ánh sáng.

4. Sao hỏa có nước
8 phát hiện mới kinh ngạc bên ngoài vũ trụ
Trước đây có rất nhiều giả thuyết tin rằng có nước trên hành tinh đỏ. Nhưng chỉ đến khi NASA công bố các bức ảnh vào năm 2011 thì các giả thuyết này mới được công nhận.

Các bức ảnh mà NASA công bố cho thấy những dấu vết còn sót lại của các dòng sông thậm chí là cả một đại dương đã từng tồn tại trên sao hỏa.
 
5. Eris – hành tinh lùn lớn nhất trong hệ mặt trời
8 phát hiện mới kinh ngạc bên ngoài vũ trụ
Tháng 1/2005 một nhóm các nhà khoa học tuyên bố mới tìm ra một hành tinh lùn mới trong hệ mặt trời. Ban đầu người ta không thừa nhận nó là một hành tinh mới vì nó rất nhỏ. Tuy nhiên nó cũng có một mặt trăng và cũng có chu kỳ quay quanh hệ mặt trời.

Eris có khối lượng lớn hơn của Pluto 25% và đường kính bằng với đường kính của Pluto. Nó là hành tinh lùn có khối lượng lớn nhất trong số các hành tinh lùn đã biết. Eris có một vệ tinh là Dysnomia.

6. Sao khổng lồ – Mira A
8 phát hiện mới kinh ngạc bên ngoài vũ trụ
Năm 2005, các nhà khoa học đã phát hiện ra một ngôi sao khổng lồ có tên Mira A. Nó cách trái đất khoảng 200 – 400 năm ánh sáng và thuộc chòm sao Cetus. Khi di chuyển trong vũ trụ nó sẽ quét thành một đường ánh cực tím tạo thành cái đuôi như sao chổi với chiều dài đáng kinh ngạc – 13 năm ánh sáng. Không những thế Mira A còn có vận tốc chuyển động rất nhanh khoảng 291.000 dặm một giờ.

7. Đại dương ngầm trên mặt trăng Enceladus
8 phát hiện mới kinh ngạc bên ngoài vũ trụ
Mặt trăng của sao Thổ, Enceladus, có chứa một đại dương ngầm phía dưới bề mặt khoảng 30 – 40 km là nguyên nhân dẫn đến những tia nước phụt ra khỏi vùng cực nam của nó.

Máy ảnh của tàu Cassini đã chụp lại rõ nét bề mặt của mặt trăng này vào năm 2005. Enceladus chỉ có 500 km đường kính và là một trong 53 vệ tinh quay quanh sao Thổ được biết đến.

Mặt trăng được bao phủ bởi lớp băng trắng sạch khiến cho nó sáng trên bầu trời đêm. Các nhà khoa học hy vọng đại dương này sẽ tạo môi trường hỗ trợ cho vi sinh vật phát triển.

8. Khám phá mặt trăng Titan
8 phát hiện mới kinh ngạc bên ngoài vũ trụ
Đầu năm 2005, tàu thăm dò Huygens của Cơ quan Vũ trụ châu Âu đi vào bầu khí quyển của Titans sau khi du hành 7 năm gắn trên tàu vũ trụ Cassini của NASA.

Tàu Huygens đã cho chúng ta những dữ liệu kinh ngạc về một Titans có bầu khí quyển dày đặc giống như một trái đất trẻ. Nó có cồn cát, hồ nước và được bao phủ với các phân tử hữu cơ. Khí quyển của Titan được tạo thành bởi nitơ, những đám mây metan, etan dày hơn so với trên Trái đất 50%. Sự sống hoàn toàn có thể được nuôi dưỡng trong điều kiện của mặt trăng này.

Minh Hiếu
Nguồn: http://vtc.vn/1-487182/kinh-te/8-phat-hien-moi-kinh-ngac-ben-ngoai-vu-tru.htm
Advertisements

18.05.2014 Posted by | Thiên nhiên | , , | Bạn nghĩ gì về bài viết này?

Những chân trời thời gian

Tác giả: Lý Lan
Trong hơn một thập niên qua, mỗi năm một câu hỏi đã được đặt ra cho những trí thức dẫn đường trên thế giới thảo luận. Tổ chức đặt ra câu hỏi đó là Edge Foundation, những ý kiến tranh luận sau đó được tập hợp biên soạn thành sách.

Câu hỏi của năm 2011 được đưa ra vào tháng giêng, đến nay đã có 164 ý kiến đóng góp của 164 học giả thuộc nhiều ngành học thuật khác nhau. Câu hỏi là Khái niệm khoa học nào sẽ phát triển bộ công cụ nhận thức của mọi người? (What scientific concept would improve everybody’s cognitive toolkit?). Có thể đọc tất cả những ý kiến đó trên website của Edge (edge.org). Nhiều ý kiến khác nhau, không phải tất cả đều mới mẻ độc đáo hay xuất chúng, nhưng có thể từng người đọc sẽ bắt gặp những ý tưởng gợi nên cảm hứng mạnh mẽ đối với riêng mình. Chẳng hạn với tôi là khái niệm “Thời gian sâu” của Martin Rees.

“Chúng ta cần mở rộng những chân trời thời gian của chúng ta”, Martin Rees bắt đầu sau cái tựa “Thời gian sâu” và tương lai xa.

Martin Rees là giáo sư môn Vũ trụ học và Vật lý học thiên thể, hiệu trưởng Trinity College thuộc Đại học Cambridge, một người Anh quí tộc, được phong Nam tước Rees xứ Ludlow, chủ tịch danh dự Hội Hoàng gia, nhà thiên văn của triều đình Anh, được trao rất nhiều danh vị cùng giải thưởng sáng giá, và được mượn tên đặt cho một hành tinh: ngôi sao 4587Rees. Một trong những quyển sách nổi tiếng của ông, xuất bản năm 2003, có tựa Giờ cuối cùng của chúng ta: Một cảnh cáo của nhà khoa học: Tai họa môi trường, sai lầm và khủng bố đe dọa tương lai nhân loại như thế nào trong thế kỷ này – trên và ngoài mặt đất. Câu hỏi lớn Rees đặt ra vào thời điểm đó là liệu nhân loại có tồn tại đến hết thế kỷ 21?

Quyển sách mới nhất của ông hiện đang được quảng bá nhưng chưa phát hành có tựa Điều chúng ta còn chưa biết, dựa trên một bộ phim ba phần mà ông đã thực hiện từ năm 2004, đặt ra những câu hỏi: Chúng ta có thực không? Tại sao chúng ta hiện hữu nơi đây? Và ngoài chúng ta còn ai khác nữa?

Với máy tính cầm tay, thậm chí cái điện thoại di động thông minh, chúng ta tưởng như mình có thể biết tất cả nếu sục vào lượng thông tin khổng lồ mà nhân loại đã tạo ra. Chúng ta cũng dễ tự hào và tin tưởng thành tựu khoa học kỹ thuật căn cứ vào những gì chúng ta đang thụ hưởng với một cái giá tương đối phải chăng. Quả thực khoa học ở thế kỷ 21 đã đạt những thành tựu diệu kỳ. Thế nhưng theo Martin Rees thì 95% của vũ trụ là những “vật chất tối” không thể nhận ra. Có phải đó chính là “cái” đang vận hành vũ trụ, cái đó vĩnh cửu hay hữu hạn? Mà vũ trụ của chúng ta là vũ trụ duy nhất, hay còn vô số vũ trụ khác nữa? Chúng vận hành cùng qui luật vật lý như chúng ta biết hay khác hẳn. Và trong vũ trụ hay những hệ thống tinh tú khác có sự sống phức tạp không, nếu có thì họ khôn dại hơn ta cỡ nào? Có hình thái sống nào đủ tiên tiến để sáng tạo ra những vũ trụ mới theo thiết kế của mình?

Chúng ta cần mở rộng những chân trời thời gian của chúng ta. Đặc biệt, chúng ta cần ý thức rộng hơn và sâu hơn rằng còn rất nhiều thời gian ở phía trước so với thời gian đã trôi qua từ trước đến giờ.” Martin Rees giải thích: “Sinh quyển hiện nay của chúng ta là kết quả của hơn bốn tỷ năm tiến hóa; và chúng ta có thể lần theo dấu lịch sử vũ trụ đến “vụ nổ lớn” xảy ra khoảng 13,7 tỷ năm trước. Những khoảng thời gian dằng dặc của quá khứ tiến hóa giờ đây là bộ phận của tri thức và văn hóa chung.” Chúng ta nói “xưa như trái đất”, “sầu vạn cổ”, “từ thuở khai thiên lập địa”, “ngày xửa ngày xưa ấy”… và có thể hình dung quá khứ mười mấy tỷ năm.

Còn tương lai? Chúng ta tính đời người đến trăm năm, vận nước đến muôn năm, tham vọng quyền lực đến “vạn vạn tuế” là cùng. Martin Rees viết “những chân trời thời gian mênh mông trải ra phía trước chúng ta chưa ngấm vào văn hóa chúng ta ở mức độ tương đương ý thức về thời gian quá khứ. Mặt trời của chúng ta còn chưa trải hết một nửa đời nó. Mặt trời được hình thành cách đây 4 tỷ rưỡi năm, và nó còn đủ năng lượng để tự đốt mình trong hơn 6 tỷ năm nữa.” Khoảng vài ngàn năm nay chúng ta đã hình dung về ngày “tận thế”, và tiên đoán bằng những khoảng thời gian ngắn hơn tuổi thọ của Mặt trời. Nhưng có “tận thế” không sau khi Mặt trời không còn nữa? Theo Martin Rees thì vũ trụ vẫn tiếp tục phồng ra, lạnh hơn và trống trải hơn, nhưng cứ phồng ra mãi, có thể mãi mãi. Ít nhất thì đó cũng là khả năng nhìn xa nhất về tương lai của những nhà vũ trụ học hiện nay, mặc dù một số chỉ ước đoán vũ trụ tồn tại thêm vài chục tỷ năm nữa thôi.

Rees cho là ý thức về “thời gian sâu” ở phía trước vẫn còn chưa sâu trong văn hóa con người. Chúng ta tưởng con người đã là đỉnh cao của tiến hóa. Nhưng các nhà vũ trụ học nghĩ hoàn toàn ngược lại. Họ tin là con người vẫn chưa đạt tới bậc giữa của thang tiến hóa. Theo Rees, “Còn rất nhiều thời gian cho tiến hóa sau-người, ở đây trên mặt đất, hay ở ngoài Trái đất, có hệ thống hay phi hệ thống, để tăng sự đa dạng hơn nữa, thậm chí có những thay đổi về chất lượng lớn lao hơn, so với những thay đổi từ những sinh vật đơn bào đến nhân loại.” Những nhà thiên văn như Martin Rees biết là trong vũ trụ, nơi sự sống lan tỏa, rất rộng lớn và đa dạng, “loài người chắc chắn không phải là nhánh tận cùng của cái cây tiến hoá, mà chỉ là một loài xuất hiện sớm trong lịch sử vũ trụ, với triển vọng đặc biệt đối với sự tiến hóa phong phú đa dạng.”

Thử vô sở thú quan sát con khỉ dã nhân với ý thức đó là loài ở dưới loài người một bậc thang tiến hóa. Rồi tưởng tượng sẽ có (hay đã, đang có?) một loài gì đó tiến hóa hơn loài người một bậc. Có lẽ loài ấy nhìn loài người như cách chúng ta đang nhìn loài khỉ. Nhưng Martin Rees an ủi: “điều này không làm sút giảm thân phận loài người. Con người chúng ta có quyền cảm thấy vô cùng quan trọng với tư cách là loài đầu tiên được ghi nhận với năng lực tạo hình di sản tiến hóa của mình.

Nguồn: http://www.tiasang.com.vn/Default.aspxtabid=111&CategoryID=2&News=4043

11.05.2011 Posted by | Tin khoa học | , , , | Bạn nghĩ gì về bài viết này?

Bản đồ ba chiều mới nhất về vũ trụ

Các nhà thiên văn học vừa hoàn thành bản đồ vũ trụ theo không gian ba chiều thuộc loại lớn nhất và chi tiết nhất từ trước đến nay. Các phiên bản trước chỉ có thể xác định được vị trí của các thiên hà cách trái đất bảy tỉ năm ánh sáng. Lần này, phiên bản mới ghi lại bản đồ của các đám mây hydro cách trái đất từ 10 tới 12 tỉ năm ánh sáng. Điều này giúp cho các nhà thiên văn có thể tìm được lời giải về bản chất của năng lượng tối.

Nhà nghiên cứu vũ trụ Anze Slosar (phòng thí nghiệm Brookhaven), một trong những nhà khoa học tham gia giới thiệu bản đồ 3D ở cuộc họp hội Vật lý Mỹ, tại Anaheim, California, nói: “Chúng tôi đang tìm trong dữ liệu để biết được vũ trụ đang dãn nở nhanh như thế nào”.

Nhờ hệ thống kính thiên văn đa mục đích được bố trí tạo thành hệ thống trắc đạt dao động quang phổ Baryon (BOSS), các nhà nghiên cứu có thể phân tích ánh sáng từ mỗi chuẩn tinh. Theo Slosar, chuẩn tinh là các thiên thể ở rất xa mà trung tâm của nó là một lỗ đen có sức hút mạnh mẽ, có thể nuốt chửng vật chất xung quanh, đồng thời phát ra năng lượng rất lớn.

Ánh sáng từ các chuẩn tinh tập trung thành từng tia. Trên đường đến trái đất, các tia này bị khí hydro hấp thụ, rồi ánh sáng phát xạ lại thành các tia có bước sóng khác nhau, tạo thành một dãi quang phổ rất đặc trưng cho từng chuẩn tinh. Do các tia đi ngang qua không gian và thời gian, nên các nhà khoa học có thể sử dụng quang phổ của tia để ước lượng đám mây hydro đang co hay giãn theo thời gian.

Hiện nay, nhóm hợp tác đang phân tích 14 ngàn trong tổng số 160 ngàn chuẩn tinh. Vào năm 2014, các nhà khoa học hy vọng họ có thể cắt lớp được từ 50-60 ngàn chuẩn tinh đủ để biết được số phận của vũ trụ.

Chuẩn tinh là gì?

Các nhà thiên văn đã khám phá ra một loại thiên thể mà hình ảnh của chúng không trải rộng ra như hình ảnh của một thiên hà mà có dạng gần tròn và hữu hạn trông giống các ngôi sao thông thường trong Dải Ngân Hà. Tuy nhiên, các phép đo phổ lại cho thấy rằng phổ của chúng bị dịch chuyển nhiều về phía bước sóng dài, gợi lên rằng các vật thể này phải ở xa bên ngoài Thiên Hà của chúng ta. Vì Vũ trụ đang giãn nở, tất cả các thiên hà đều chạy ra xa chúng ta và các vạch phổ của chúng dịch chuyển về phía đỏ theo định luật Doppler. Thiên thể càng ở xa càng lùi nhanh ra xa và độ dịch chuyển về phía đỏ của chúng càng lớn. Mối liên hệ này cũng áp dụng cho các quasar. Do đó, các quasar ở cách chúng ta rất xa.

Thực chất, quasar sáng gấp hàng ngàn lần các thiên hà sáng nhất mặc dầu các quasar hiện ra như những vật thể rất mờ trên bầu trời vì chúng ở xa. Quasar thuộc vào những loại thiên thể sáng nhất trong Vũ trụ. Các nghiên cứu quang phổ đã cho thấy rằng bức xạ của quasar được phát ra bởi các khí nóng tương tự như các khí được tìm thấy ở trung tâm các thiên hà có dạng bất thường có nhân rất hoạt động và rất sáng. Các vạch phát xạ của chúng trải rộng ra. Điều đó cho thấy rằng các đám mây khí nóng trong các quasar chuyển động với tốc độ hàng trăm kilomet mỗi giây. Các quasar cũng là những nguồn phát xạ tia X và vô tuyến rất mạnh. Điều khá kỳ lạ là tất cả năng lượng này được giữ trong một thể tích có đường kính chỉ vài năm ánh sáng – một thể tích cực kỳ nhỏ so với kích thước của thiên hà, khoảng 100.000 năm ánh sáng.

Phi Giao (Theo WIRE.COM, VIETSCIENCE)

Nguồn: http://sgtt.vn/Khoa-giao/144130/Ban-do-ba-chieu-moi-nhat-ve-vu-tru.html

06.05.2011 Posted by | Tin khoa học | , , | Bạn nghĩ gì về bài viết này?

10 phát kiến thiên văn gây chấn động 2010

Stephen Hawking từng nói: “Hình ảnh vũ trụ của chúng ta ngày nay đầy những ý tưởng quái lạ và những sự thật không ngờ”. Sau đây là những quan điểm thiên văn kỳ quặc được phát kiến trong năm 2010, do National Geographic bình chọn.

 

1. Mọi lỗ đen đều chứa một vũ trụ?

Vũ trụ của chúng ta nằm bên trong một hố đen mà bản thân hố đen này làm một phần của một vũ trụ rộng lớn hơn, các nhà thiên văn học tuyên bố vào tháng 4. Ngược lại, mọi hố đen tìm thấy trong vũ trụ của chúng ta từ trước tới nay có thể là cánh cửa để bước vào một hiện thực khác.

2. Thời gian sẽ kết thúc trong 5 tỷ năm

Thuyết về sự thổi phồng vĩnh cửu nói rằng vũ trụ của chúng ta chỉ là một trong số vô vàn vũ trụ và nó phỏng đoán rằng thời gian trong vũ trụ của chúng ta sẽ kết thúc trong 5 tỷ năm, các nhà vật lý học tuyên bố vào tháng 10.

3. Bằng chứng mới về những cấu trúc chưa được biết đến trong vũ trụ

“Dòng chảy tối” không hề là điều hú họa, một nghiên cứu vào tháng 3 khẳng định giả thuyết rằng những vật chất chưa được biết đến vẫn lẩn khuất quanh vũ trụ của chúng ta.

4. Thuyết trọng lượng của Eistein được khẳng định trên quy mô vũ trụ

Thuyết về trọng lực do Albert Einstein đưa ra vào gần 1 thế kỷ trước một lần nữa lý giải sự nhảy nhót xung quanh lẫn nhau của các thiên hà cũng như có thể vẽ ra mô hình chuyển động của các hành tinh quanh mặt trời, theo một nghiên cứu được tung ra vào tháng 3.

5. Vụ nổ Big Bang làm chảy ra một hành tinh “lỏng”.

Hậu quả tức thời của vụ nổ big bang là vũ trụ như một khối lỏng dày đặc và siêu nóng, theo một kết quả nghiên cứu được tung ra vào tháng 12.

6. Sự tồn tại của vũ trụ có thể được lý giải bởi một vật liệu mới

Khoảng 13,7 tỷ năm trước, Big Bang tạo ra một khối vật chất khổng lồ mà cuối cùng tạo nên sự sống, vũ trụ và mọi thứ như ngày nay. Một dạng vật liệu mới, được miêu tả vào tháng 8, có thể giúp các nhà khoa học hiểu được vì sao.

7. “Nếp gấp” của không gian – thời gian tạo nên vụ nổ tia gamma?

Những vụ nổ cầu lửa ngắn nhưng mạnh ở xa xôi trong vũ trụ – còn được gọi là vụ nổ tia gamma – có thể được tạo ra bởi sự giật kéo của những sợi vũ trụ vô hình – hay là những lỗ hổng sâu hoắm của không gian – thời gian, một nghiên cứu vào tháng 8 gợi ý.

8. Những cấu trúc bí ẩn phát ra từ lõi của dải ngân hà

Hai khối bong bóng khổng lồ chưa từng được biết đến phát ra các tia gamma là bắt nguồn từ trung tâm của dải ngân hà Milky Way, các nhà thiên văn học gợi ý vào tháng 11.

9. Thuyết tương đối của Einstein tác động tới sự già cỗi trên trái đất

Bạn sẽ già đi nhanh hơn một chút nếu đứng trên cầu thang thay vì đứng dưới mặt đất, theo một nghiên cứu tung ra vào tháng 9. Kết quả liên quan tới một hiệu ứng của thuyết tương đối của Einstein, theo đó lần đầu tiên chứng tỏ nó tác động tới thời gian và khoảng cách trên trái đất.

10. Tìm thấy phân tử không gian lớn nhất; bí ẩn Buckyball được giải mã

Buckyball – phân tử gồm 60 nguyên tử carbon hình thành nên những khối cầu rỗng vững chắc – đã được tìm thấy lần đầu tiên trong không gian, trong xác của một ngôi sao đã chết, các nhà thiên văn học tuyên bố vào tháng 7.

Thùy Minh

Nguồn: vnExpress / Khoa học

20.12.2010 Posted by | Tin khoa học | , , | Bạn nghĩ gì về bài viết này?

5 lý do vì sao thiên văn học hấp dẫn (tt)

Galaxy

4. Vũ trụ kể về quá khứ

Khi bạn nhìn vào không gian, ở bất cứ ngôi sao nào mà bạn quan tâm quan sát, nghĩa là bạn đang nhìn vào lịch sử. Không phải bạn đang nhìn ngôi sao vào lúc này mà chính là nhìn vào các hạt photon đã để lại quyển sáng của nó cách đây nhiều năm. Nếu bạn tìm thấy thiên hà Andromeda trong bầu trời, nghĩa là bạn đang nhìn thấy hình ảnh cấu tạo của nó cách đây hai triệu năm, rất lâu từ khi có con người lang thang trên hành tinh. Viễn vọng kính lớn nhất có thể nhìn thấy lại được vũ trụ hằng tỉ năm cách đây, tới những thiên hà còn trong thời kỳ non trẻ, mà vẫn còn trong tiến trình đang hình thành.

Lịch sử kể về chính chúng ta, làm thế nào mà chúng ta lại ở đây, vì sao mọi thứ hiện hữu theo cách nào. Thiên văn học ngay đến còn mở ra xa hơn bởi giải thích nguồn gốc hành tinh, mặt trời, thiên hà của chúng ta – Ngay đến nó còn cung cấp cái nhìn xuyên suốt vào vũ trụ và cách thức mà nó khởi đầu cách đây 14 tỉ năm.

Thiên văn học gây hấp dẫn ngay khi áp dụng vào chính câu chuyện bình thường của con người. Chúng ta đã có mối liên hệ khắng khít với các ngôi sao và các hành tinh trong hằng ngàn năm. Từ xưa nó đã hướng dẫn chu kỳ gieo trồng và thu hoạch. Nó cung cấp nguồn tư liệu sống động cho các hệ thống đức tin, các nghi lễ và các tôn giáo. Nó góp phần nên ngôn ngữ loài người. Nó trợ giúp bằng sự định hướng và khám phá. Trong hồi ức sống động, chúng ta đã chứng kiến con người đi bộ trên mặt trăng và các tàu thăm dò thoát được ra khỏi hệ mặt trời. Các sự kiện này có thể được tổ chức kỷ niệm vào thiên niên kỷ tới. Tầm liên hệ của chúng ta với các ngôi sao đã tạo nên vóc dáng nền văn hóa của hôm nay.

5. Vũ trụ là tương lai chúng ta

Thiên văn học quan trọng đến tương lai của chúng ta, từ ngắn hạn đến khoảng cách dài hạn. Trong vài thập kỷ tới, các công ty tư nhân sẽ tiếp quản nhiều các công việc nặng trước đây và liên kết với cơ quan chính phủ như NASA và ESA. Điều này sẽ tạo việc làm mới và sự thịnh vượng mới. Kính viễn vọng lớn hơn và trang thiết bị tốt hơn sẽ cho cái nhìn vào bên trong sự thật mà sẽ nối tiếp khả năng công nghệ của chúng ta. Trong vài thế kỷ tới có lẽ chúng ta sẽ thăm dò và thuộc địa hóa không gian sâu thẳm cho chính mình, bằng cách sử dụng công nghệ mà chưa hề dám mơ ước tới. Cuối cùng, hàng tỷ năm nữa, mặt trời của chúng ta sẽ trương nở, thiêu rụi tất cả mọi thứ trên hành tinh này trước khi thu nhỏ lại kích thước chính nó, nguồn nhiên liệu cạn kiệt , nó kết thúc công việc của mình.

Có lẽ có một tiểu hành tinh khá lớn hoặc sao chổi thoát ra trong không gian mang tên của chúng ta trên đó. Có lẽ hành tinh của chúng ta cuối cùng sẽ quay lại chống chúng ta, buộc chúng ta phải tìm một ngôi nhà mới. Có lẽ chúng ta sẽ tìm ra cách thức để vượt qua bờ vực mênh mông chia tách chúng ta với các ngôi sao khác trong giải thiên hà. Tất cả những khả năng này dẫn chúng ta đến kết luận rằng các ngôi sao sẽ khắc họa một cách nổi bật trong tương lai về cội nguồn nhân loại.

Thiên văn học sẵn sàng cho tất cả, từ những đứa trẻ với phi thuyền đồ chơi của mình, cho tới cụ già tám mươi tuổi đang săm soi chiếc kính viễn vọng xem một miệng núi lửa trên mặt trăng.  Có một số nỗ lực rất rộng về phạm vi kiến thức, do đó, rất giàu các chi tiết, hoặc rất tuyệt vời về mặt ý nghĩa. Tôi xin mời bạn cùng tham gia.

Buôn Ma Thuột tháng 9/2010

15.10.2010 Posted by | Tin khoa học | , | Bạn nghĩ gì về bài viết này?

5 lý do vì sao thiên văn học hấp dẫn

Biên dịch: Trần Ngọc Luyện

1. Vũ trụ đẹp

Nếu bạn ra ngoài vào một đêm tối không trăng, lập tức bạn chắc biết tôi định nói gì. Giài Ngân Hà vắt ngang bầu trời đang vươn dài đường đi chữ chi của nó, một quang cảnh khá bắt mắt. Những chòm sao, cụ thể là chòm sao mùa đông, duyên dáng và rất ư thân quen. Mặt trăng cũng là một đối tượng hấp dẫn, với các tuần trăng thay đổi theo định kỳ và sự giao hòa đều đặn với các hành tinh khác trên bầu trời. Qua một chiếc kính viễn vọng nhỏ, những đĩa dẹt hành tinh, những thiên hà, các tinh vân và các nhóm sao đều rơi vào tầm nhắm, thường làm chúng ta kinh ngạc trong cái vẻ lộng lẫy của nó.

Lẽ dĩ nhiên, vẻ đẹp của vũ trụ không chỉ giới hạn tới những thứ có thể nhìn thấy liền bằng mắt thường. Những vật thể trong không gian sâu thẳm,  được nhìn thấy qua kính viễn vọng lớn nhất, là những ứng viên trong những ảnh đẹp nhất đã từng được nhìn thấy bằng mắt của con người. Ai cũng không sao quên được ấn tượng bởi những bức ảnh tuyệt đẹp của các tinh vân diều hâu và con cua từ kính Hubble, hoặc quang cảnh không gian của các hành tinh và các mặt trăng từ các con tàu không gian Voyager và Cassini gởi về.

2. Vũ trụ vô cùng

Lẽ hiển nhiên là không có gì có thể bao quát hết cả không gian. Hầu hết trong số chúng lạnh giá không thể tưởng tượng, phân bố rải rác khá đều đặn bởi các ngôi sao cực nóng với nhiệt độ xung quanh lên đến hàng triệu độ. Hầu hết mọi thứ đang quay vòng với một tốc độ chóng mặt. Như chiếc thùng tô nô xuyên không gian với tốc độ hằng trăm ngàn kilomet một giây tương đối so với chúng ta. Điều đó cũng đủ để dễ dàng gây ra một sự va chạm nếu chúng ta biết được hướng đi của chúng. Tất cả những chấn động thảm khốc xung quanh chúng ta đang xảy ra, với những vụ nổ cực lớn và các nguồn năng lượng cao đến quá mức. Đây là một vũ trụ của siêu tân tinh, các sao nơtron, các sao từ tính, các ẩn tinh, các vụ nổ phát chùm tia Gamma – chùm tia bức xạ năng lượng cao này sẽ cướp đi toàn bộ sự sống trên hành tinh của chúng ta trong tức khắc nếu chẳng may trái đất chúng ta đi lạc vào quá gần chúng. Sự tồn tại các hố đen có thể nén hàng loạt toàn bộ các ngôi sao vào một thể tích chỉ rộng vài cây số, tạo ra các trường hấp dẫn mà không có vật gì thoát ra khỏi, ngay đến chính ánh sáng cũng không trốn thoát được. Đây là những thứ chỉ có trong trí tưởng tượng của tuổi thơ. Các siêu cường. Các trường lực. Cái chết tức thời. Cội nguồn hủy diệt của các thế giới. Không còn đắn đo cho rằng không gian khắc họa thật rõ nét trong đầu của giới trẻ.

3. Vũ trụ lôi cuốn óc tò mò

Thiên văn học làm cho chúng ta phải đương đầu với một số vấn đề lớn nhất đang thách thức của thế giới tự nhiên và kết cấu của hiện thực. Là một khoa học, nó dẫn đường cho sự bác bỏ các quan điểm cổ xưa về cách thức vận hành của thế giới tự nhiên. Có một thời người ta tin trái đất là trung tâm vũ trụ, các vật thể kể cả mặt trời đều xoay quanh trái đất. Các nhà thiên văn học qua nhiều thời kỳ đã hé lộ dần một sự thật khác. Ngôi sao và hành tinh quê hương của chúng ta nằm trong vô số hàng tỉ tỉ  vật thể của một vũ trụ có từ rất xa xưa. Mọi thứ chúng ta làm về cơ bản chỉ ảnh hưởng một phần cực nhỏ trong vùng không gian của vũ trụ bao la. Sự khám phá này, mặc dù còn thiếu tự tin sâu sắc, lại là một sự khai sáng. Nó cho rằng chúng ta sẽ không bao giờ biết hết mọi thứ. Dù sự kiếm tìm của chúng ta là vô hạn.

Sự nghiên cứu các ngôi sao và các hành tinh đã đẩy ra ngoài biên giới hiểu biết theo mọi chiều. Sự đóng góp của nó vào nền khoa học và ngành toán học  không hề bị đánh giá thấp. Không có thiên văn học, thế giới hiện đại như chúng ta thấy sẽ không tồn tại. Thiên văn học tiếp tục chỉ ra cái sai và hướng dẫn chúng ta tìm ra lẽ phải cho đến ngày nay. Các máy gia tốc khổng lồ đang miệt mài bắn phá các phần tử siêu hạt nhân thành các mảnh vụn để tập trung quan sát thấu đáo phía trong của vật chất tạo thành thế giới  tự nhiên. Bởi vì các vật thể trong không gian không luôn luôn vận hành theo con đường khuôn mẫu như khoa học hiện nay tiên đoán chúng. Thiên văn học đã cách mạng hóa sự hiểu biết về thế giới tự nhiên của chúng ta và nó sẽ tiếp tục làm như thế.

Kỳ tới:

4. Vũ trụ kể về quá khứ

5. Vũ trụ là tương lai chúng ta.

Nguồn: http://woodpigeon01.wordpress.com/2010/09/10/five-reasons-why-astronomy-is-cool/

30.09.2010 Posted by | Tin khoa học | , | 8 phản hồi

Vũ trụ (Universe)

Vũ trụ (Universe)

Vũ trụ bao gồm rất nhiều thiên hà, cách nhau bởi Không gian liên thiên hà – là khoảng không nằm giữa các thiên hà, được lấp đầy plasma loãng với mật độ trung bình chưa tới một nguyên tử trên mỗi mét khối.

Thiên hà (The Galaxy)

Thiên hà là một tập hợp từ khoảng 10 triệu đến 10 nghìn tỷ các ngôi sao khác nhau xen lẫn bụi, khí và có thể cả các vật chất tối xoay chung quay một khối tâm. Đường kính trung bình của thiên hà là từ 1.500 đến 300.000 năm ánh sáng. Ở dạng đĩa dẹt, thiên hà có các hình dạng khác nhau như thiên hà xoắn ốc hay thiên hà bầu dục. Khu vực gần tâm của thiên hà có kích thước ước chừng 1.000 năm ánh sáng, và có mật độ sao cao nhất cũng như kích thước các sao lớn nhất.

Có một số bằng chứng cho thấy rằng những hố đen khối lượng siêu lớn có thể tồn tại tại trung tâm của đa số, nếu không phải là toàn bộ, các thiên hà.

Các thiên hà ở gần nhau có xu hướng tiến lại gần và sát nhập vào nhau, tạo thành một thiên hà lớn hơn gọi là Quần tụ thiên hà. Các Quần tụ thiên hà lại họp lại trở thành Siêu thiên hà…

Dải Ngân Hà (The Milky Way)

Dải Ngân Hà, thiên hà Andromeda và thiên hà Triangulum là các thành viên chính của một nhóm khoảng 35 thiên hà có biên giới gần nhau.

Là thiên hà mà Hệ Mặt Trời (Thái Dương Hệ) nằm trong đó.

Dải Ngân Hà là một thiên hà xoắn ốc có thanh ngang, có khối lượng xấp xỉ 1012 khối lượng của Mặt Trời, có khoảng 200-400 tỷ ngôi sao, trong đó có Mặt Trời của chúng ta. Dải Ngân Hà có đường kính khoảng 100.000 năm ánh sáng. Khoảng cách từ Mặt Trời đến trung tâm dải Ngân Hà khoảng 27.700 năm ánh sáng.

Dải Ngân Hà được bao quanh bởi các quầng sáng hình ô van của các ngôi sao đã già và các tinh vân.

Tinh vân (Nebula)

Bằng cách sử dụng quang phổ siêu tím, các nhà thiên văn học đã tính toán tuổi của dải Ngân Hà vào khoảng 13.600 ± 800 triệu năm.

Trong Ngân Hà và các thiên hà có rất nhiều những vệt mờ mờ như sương mù đủ màu sắc. Đó là những đám mây bụi và khí khổng lồ, gọi là tinh vân. Các tinh vân thường tập trung thành những giải hẹp, dày từ 400-900 năm ánh sáng, nằm dọc theo mặt phẳng của Ngân Hà.

Các chất khí trong tinh vân chủ yếu là hiđrô, và bụi khí (chủ yếu là các phân tử cácbon và các mảnh đá vụn). Sự tập trung mật độ vật chất không đồng đều giữa các tinh vân: một số có mật độ bụi khí rất dày đặc, số khác thì loãng hơn.

Có tinh vân sáng chói hơn do phản chiếu ánh sáng của các ngôi sao gần đó: đó là tinh vân sáng và phải nhìn vào kính thiên văn cực mạnh thì mới thấy hết sắc màu rực rỡ của các tinh vân này. Một số tinh vân đậm đặc hơn, ngăn cản ánh sáng của các ngôi sao sáng phía sau: đó là các tinh vân tối. Những tinh vân tối chỉ nhận biết được trọng kính thiên văn khi nó che kín từng mảng sao trên bầu trời.

Ngôi sao (a star)

Trong vũ trụ có hàng tỷ tỷ ngôi sao.

Một ngôi sao là một thiên thể chứa chủ yếu vật chất ở trạng thái plasma, khối lượng khoảng từ 1020 đến 1040 kg, duy trì ở nhiệt độ hàng nghìn độ K. Các ngôi sao thường có hình dạng gần hình cầu.

Các sao thường là trung tâm của một hệ hành tinh, trong đó các hành tinh và các thiên thể khác (như sao chổi, khí và bụi, …) chịu ảnh hưởng lực hấp dẫn của sao trung tâm và bay quanh sao trung tâm. Mặt Trời là ngôi sao gần chúng ta nhất và là ngôi sao trung tâm của Hệ Mặt Trời.

Ở khoảng cách lớn hơn, các sao tụ tập, cùng với các dạng thiên thể khác tạo thành các thiên hà.

Các ngôi sao trên bầu trời cách xa Trái Đất hơn Mặt trời rất, rất nhiều. Ánh sáng của hấu hết mọi ngôi sao chúng ta nhìn thấy trên bầu trời đêm đều đã di chuyển mất hàng trăm, hàng nghìn, thậm chí hàng vạn năm mới đến được mắt chúng ta. Khi chúng ta nhì n thấy ánh sáng của một ngôi sao, có thể, ngôi sao ấy đã không còn tồn tại nữa, vì ánh sáng của vụ nổ khi nó chết đi vẫn chưa đến được với chúng ta.

Phải mất hàng chục triệu năm để một ngôi sao ra đời. Các ngôi sao được sinh ra từ những đám mây khổng lồ gồm toàn khí và bụi. Khi một khối lượng khổng lồ khí và bụi kết hợp lại thành một khối cầu, nó ngày càng trở nên dày đặc hơn và nóng rực, các phần tử bên trong nó bị ép chặt với nhau đến nỗi chúng bắt đầu tan chảy và sinh ra một nguồn năng lượng cực lớn, làm bắn tung lớp vỏ bao bên ngoài khối cầu, và phần còn lại của khối cầu trở thành một ngôi sao.

Bên trong lòng các ngôi sao, các phần tử nhỏ bị tan chảy, hòa quyện vào nhau, tạo thành các phần tử lớn, chính năng lượng được giải phóng trong quá trình hòa quyện này đã làm các ngôi sao tỏa sáng.

Khi bên trong ngôi sao không còn các phần tử nhỏ để kết hợp thành các phần tử lớn nữa thì nó sẽ nổ tung, kết thúc cuộc đời của một ngôi sao.

Từ vụ nổ này sẽ tạo ra những đám mây, khi đám mây này nguội đi, sẽ kết hợp với những đám mây khác tạo thành một đám mây khổng lồ và tiếp tục quá trình tạo ra một ngôi sao mới.

14.07.2010 Posted by | Tin khoa học | , | %(count) bình luận