taysonquynhon's Blog

Một thời học trò để nhớ về

Hồi ức về giờ học thuyết trình

Dã Quỳ

Trước năm 1975 ở miền nam, các giờ học bằng phương pháp thuyết trình rất quen thuộc, đặc biệt dành cho các lớp khối 5 (tiểu học) và các khối lớp đệ thất, đệ lục, đệ ngũ, đệ tứ ( năm 1972 Bộ GD&TN đổi lại tên gọi là lớp 6 – 7 – 8 – 9 như THCS ngày nay ).

Có ba giờ học thuyết trình mà đến nay tôi vẫn còn giữ được ấn tượng khó quên. Lần lượt tôi xin kể lại theo trình tự thời gian.

Thời đi học tiểu học trường Nguyễn Trường Tộ, nằm sát với di tích Tháp Đôi (nay là trường THCS Đống Đa – Quy Nhơn), năm học 1967 – 1968 tôi học lớp 5C do cô Điền phụ trách (bao biến cố thăng trầm không biết hiện nay cô ở đâu?). Giờ thuyết trình là môn khoa học thường thức, bài nói về “Nước – Các trạng thái tự nhiên – Ích lợi của nước” (chắc đại khái là vậy). Sau khi thuyết trình xong, đến phần đặt câu hỏi chất vấn tôi có đặt câu hỏi cho nhóm thuyết trình nhờ giải thích giùm như sau:

– Tại sao khi bỏ một cục đá lạnh vào ly nước thì một lát sau thành ly bên ngoài đọng lại nhiều giọt nước? Thực tình câu hỏi này tôi bị người lớn hỏi mà với kiến thức lớp 5 hồi đó quả không phải là chuyện dễ trả lời. Câu hỏi này được cô Điền xếp vào nhóm câu hỏi hay, thuyết trình viên (TTV) cùng nhóm yểm trợ đều trả lời sai, buồn cười nhất là câu trả lời kiểu như: do nước “lạnh” nên thấm được qua thành ly còn nước “bình thường hoặc nóng” thì không thể. Thật ngộ là TTV vẫn có nhiều lý lẽ hẳn hoi để chứng minh lời giải thích của mình là đúng. Cuối cùng cô Điền mới tham gia vào tranh luận và giải thích là do hơi nước có trong không khí rồi nhanh chóng kết thúc vấn đề.

Một giờ học thuyết trình nữa tôi còn nhớ đó là giờ thuyết trình môn vạn vật lớp đệ ngũ, trường Bồ Đề Quy Nhơn. Ê-kíp thuyết trình thuộc nhóm bạn có tài chút ít về điện tử (rất tiếc là không còn nhớ đúng tên bạn nào) nên trang bị “máy móc” khá xôm tụ. Một cái radio bán dẫn hiệu Phillip đặt ở cuối lớp làm loa (speaker), một micro nối với ampli khuếch đại phát sóng vô tuyến đặt tại bàn giáo viên, có bạn ở cuối lớp điều chỉnh ăng ten và volume chiếc radio (hồi đó trang bị kỹ thuật như vậy là cả một sự cách tân, mới mẻ khá ấn tượng, bạn nhớ là học sinh lớp 8 thôi đó!). Bài thuyết trình nói về “loài nhện – đời sống và ích lợi của nó”. Câu hỏi khó để chất vấn cho ê –kíp TTV là:

– Bạn hãy giải thích vì sao nhện có thể giăng tơ (làm lưới nhện bắt mồi) ở trên cao từ một tán cây này nối với một tán cây khác cách khá xa nhau? (tương tự cũng xảy ra giữa hai vách núi đối diện nhau nằm trên cao). Câu trả lời của TTV cũng rất ngộ kiểu như: nhện nhả tơ rồi bò xuống đất qua bên kia, xong kéo sợi tơ lại dần dần rút ngắn khoảng cách làm thành dây tơ đầu tiên nối hai bờ (cách giải thích đúng đó là nhện đu sợi tơ thả mình đung đưa theo gió đẩy, nhờ đó mà bám được sang bờ bên kia). Mình nhớ giờ thuyết trình đó cãi nhau (tranh luận) rất căng cho câu hỏi này, vui lắm!

Giờ học thuyết trình năm học 1971-1972, lớp 9, trường TH Tây Sơn – Quy Nhơn, đó là giờ học thuyết trình môn Việt văn của thầy Bỗng. Giờ thuyết trình này nổ ra tranh luận rất nảy lửa với đề tài “Kiều đáng thương hay đáng chê” khi học về truyện  Kiều của Nguyễn Du. Lúc đó hai phe “bênh Kiều” và “chê Kiều” dẫn đến cao trào khẩu chiến tưng bừng khói lửa. Phe bênh Kiều có bạn Thuận (giờ bị tâm thần nặng), bạn Thái, bạn Giản… cùng hầu hết các bạn nữ. Phe chê Kiều dẫn đầu là lớp trưởng Võ Kế Thanh và nhiều cánh tay ủng hộ khác (kẻ viết bài này lúc đó chưa dám phát biểu, có lẽ theo phái nữ bênh Kiều, hihi).

Hồi đó giờ học thuyết trình là một giờ học hết sức lý thú và đầy các tình huống bất ngờ với cách xử lý các tình huống này cũng thật lạ, sáng tạo, hấp dẫn và đôi lúc có vẻ thật ngồ ngộ (buồn cười) dễ gây ấn tượng cho học trò, thật khó mà quên. Chuẩn bị cho một giờ học thuyết trình rất công phu, thường thì kế hoạch được thầy cô giáo sắp xếp, phân công cho các nhóm theo lịch trình cả tháng trước đó. Các tài liệu (chủ yếu là sách tham khảo, máy chiếu phim nhựa 16 ly còn khá hiếm) được thầy cô hướng dẫn cặn kẽ để nghiên cứu và làm bài soạn thuyết trình. Kế hoạch được thông báo cho cả lớp theo dõi, nhóm nào thuyết trình bài (đề tài) nào cũng đều được lên khuôn trước đó cả tháng và các nhóm còn lại tha hồ mà tìm tòi tài liệu để mà hạch sách, hoạnh họe bằng các câu hỏi hóc búa, rồi đặt lại vấn đề, chất vấn nhóm thuyết trình, tranh luận “tới bến” để mong được thầy cô khen và cho điểm tốt (tương đương với điểm 8, 9, 10 hiện nay) là mừng hết lớn.

Như vậy việc tranh luận (có thể gọi là phản biện) đã được bọn học trò lứa chúng tôi có cơ hội tập tành từ thời đó rồi, nó ngày càng trở nên quen thuộc và trở thành một nếp sinh hoạt không thể nào thiếu trong học tập và cung cách làm việc sau này. Có vẻ như học trò ngày nay có ý thức tranh luận phần nào kém đi chăng?

Đó là ba giờ học thuyết trình mà những nét chấm phá của nó còn sót lại trong tâm tưởng của một cựu học sinh Quy Nhơn trước 1975. Hồi ức còn vun vặt nhưng đó là những kỷ niệm khó quên trong đời học trò. Ngẫm lại để băn khoăn cho lứa học trò ngày nay, hầu như chúng không hiểu giờ học thuyết trình (có nơi gọi là trần thuyết) mang lại lợi ích gì. Tính hiệu quả mà phương pháp học tập này mang lại là không thể bàn cãi, ít nhất là giúp cho học sinh tính tự chủ độc lập trong suy nghĩ, trong nghiên cứu, trong thảo luận. Chính phương pháp này khẳng định rằng con đường tranh luận, phản biện là cách tốt nhất để học sinh tiếp cận với chân lý khoa học, khách quan, phát huy tối đa năng lực cá nhân và cách thức làm việc theo nhóm. Điều này có lẽ các nhà sư phạm hiện nay rất quan tâm.

Buôn Ma Thuột , những ngày có áp thấp nhiệt đới – Tháng 11/2010

Advertisements

05.11.2010 - Posted by | Bài viết, Giáo dục | , ,

10 phản hồi »

  1. Cảm ơn bạn Dã Quì tên một loài hoa đất Tây nguyên.Đọc bài bạn làm mình nhớ thầy Phạm Ngọc Bích và giờ thuyết trình với đề tài Truyện Kiều ,ngày ấy bọn mình tổ chức công phu và phản biện ghê lắm.
    Mình mới được Xuân Lan giới thiệu trang này thôi.
    Sẻ thường xuyên vào thăm các bạn.
    Chúc bạn vui và hạnh phúc

    Bình luận bởi khanhqn | 15.11.2010 | Phản hồi

    • Mong được anh NQK ghé thăm và có dịp nghe anh kể về những kỷ niệm vui thời học sinh TS và cả giờ học thuyết trình môn Việt văn của thầy Bích nữa nha! Mến

      Bình luận bởi Trần Ngọc Luyện | 16.11.2010 | Phản hồi

  2. @ Tạ Chí Thân: Giờ toàn hỏi thăm sức khỏe luôn há! Nói thiệt là rất vui khi có bạn ghé thăm đó. Hẹn ngày tái ngộ, thanks
    @ Trần Ngọc Châu: “Lời nói, gió bay” còn “Bút sa, gà chết” há! Ủa, mà nói bây giờ cũng phải “uốn lưỡi 7 lần” đó (có Cellphone ghi âm làm bằng chứng nè, đừng giỡn, làm sao “bay” mất được, hihi). Hôm nào đẹp trời mong anh kể cho anh em nghe câu chuyện thú vị giờ học thuyết trình hồi TH đệ nhất cấp nha.

    Bình luận bởi Trần Ngọc Luyện | 09.11.2010 | Phản hồi

    • OK!

      Bình luận bởi Trần Ngọc Châu | 09.11.2010 | Phản hồi

    • Cảm ơn Luyện đã nhắc đến tên … Xứ Buồn Muôn Thuở có mưa lụt như QN -TH không ?… Hy vọng là không ? Chúc bạn và gia đình luôn bình an nhé ! Bạn hiền TCT .

      Bình luận bởi ta chi than | 10.11.2010 | Phản hồi

      • Thấy cảnh lụt lội ớn quá bạn TCT ơi! Cũng may BMT chưa hề gặp cái nạn này bao giờ. Bạn bè và dân chúng ở đây cũng chia sẻ áo cơm cho đồng bào gặp thiên tai hằng năm hoài, dân mình còn khổ quá! Chúc gđ bạn hạnh phúc.

        Bình luận bởi Trần Ngọc Luyện | 10.11.2010 | Phản hồi

  3. Bạn Châu và Bạn Luyện bàn rất hay … Ý kiến của các bạn mình rất ngưỡng phục . Hai bạn và gia đình vẫn khỏe chứ ? Có gì lạ không ? Giữ liên lạc nhau nhé !

    Bình luận bởi ta chi than | 09.11.2010 | Phản hồi

  4. Nè anh TNC ơi! hs có kỹ năng nói và viết thì đáng mừng chứ sao đáng lo??? Anh thấy ko, cái nghề PR và làm MC là những nghề mới xuất hiện sau này và đang ăn nên làm ra đó chứ bộ. Thậm chí có MC cứ ngỡ mình luôn ở trên mây (lúc trượt chân té xuống “chết dở” im lặng nhớ đời) 🙂 😀 . Mà nữa, giờ bloggers mọc như nấm mà cũng đâu cần có kỹ năng viết được xếp hạng đâu hè, cứ phang như “Chí Phèo” ai trúng ráng chịu, hàhà.

    Bình luận bởi Trần Ngọc Luyện | 08.11.2010 | Phản hồi

    • Mình có nhiều kỷ niệm rất “ngô nghê”, rất “chuối” khi nhớ về môn “thuyết trình” này lắm! Nhất là khi thuyết trình môn “Kim văn” về tác phẩm “Đoạn tuyệt”!!! Có thời gian và điều kiện sẽ kể hầu các bạn nghe cho vui!!!
      Bây giờ nghĩ lại, mấy đứa học trò tụi mình hồi đó (hình như giờ “thuyêt trình” hay “trần thuyết” được đưa vào môn quốc văn năm “đệ lục”) còn “tí xíu” mà đã tập lên bục làm diễn giả, tập nói năng, tranh luận – ngay cả với thầy giáo!
      Nhưng xin lưu ý với TNL là luôn được thầy giáo nhắc nhở là “nhất ngôn xuất, tứ mã nan truy” chứ không phải được phép nói vung nói vít như “Chí Phèo” đâu nhé! Huống hồ là viết thì còn phải cẩn trọng hơn nữa!

      Bình luận bởi Trần Ngọc Châu | 08.11.2010 | Phản hồi

  5. Hổng biết tốt hay xấu, lợi hay hại, nhưng “hồi ức” của Dã Quỳ cũng khiến mình “nhớ lại” giờ tập thuyêt trình đầu tiên của mình là vào năm lớp đệ lục, môn quốc văn với đề tài về tác phẩm “nhị thập tứ hiếu”. Một bạn trong toán làm chủ tọa còn mình là thuyết trình viên “lên” diễn đàn, thầy giáo cũng phải “xuống” làm cử tọa! Thiệt là oách! Đến lượt “chất vấn”, có 1 cử tọa là thầy giáo hỏi “gia nhân nghĩa là gì?”, th/tr viên trả lời ngay “gia là nhà, nhân là người, vậy gia nhân là người trong nhà”. Cử tọa lại hỏi “vậy em có phải là gia nhân trong nhà em hay không?”. Th/tr viên trả lời ngay “dạ phải!”. Cuối cùng khi chấm điểm Th/tr viên “tinh thông chữ Hán” là mình đây bị trừ 1 điểm!!!
    Phương pháp giáo dục hồi đó, nếu mình nhớ không nhầm, thì khá đề cao kỹ năng nói và viết, vì quan niệm rằng sau này ra đời, dù làm bất cứ nghề gì, trình độ nào cũng phải cần đến 2 kỹ năng ấy. Nhưng thực tế thì không ít trường hợp vì 2 cái kỹ năng đó mà chuốc họa vào thân!!! (Khôn thì lỗ miệng mà dại thì thành cái lỗ báo!!!)

    Bình luận bởi Trần Ngọc Châu | 06.11.2010 | Phản hồi


Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: