taysonquynhon's Blog

Một thời học trò để nhớ về

Đây thôn Vỹ Dạ

BĐNN – Nhiều người đặt câu hỏi tại sao trong bài “Đây thôn Vỹ Dạ”, Hàn Mặc Tử mở đầu bằng câu: “Sao anh không về chơi thôn Vỹ?”…Với nhiều thế hệ học trò, bài thơ “Đây thôn Vỹ Dạ” của thi sĩ Hàn Mặc Tử (được giảng dạy trong chương trình văn học lớp 11 hiện hành) được ví như một bản tình ca lãng mạn của tuổi hoa niên.

Để tìm hiểu thêm về thi tác này chúng tôi đã thực hiện một cuộc hành trình đến những nơi có liên quan đến xuất xứ của bài thơ trên…

Tiền đề của một bài thơ tình bất hũ

Tại Quy Nhơn, chúng tôi đã tìm đến địa chỉ 67 Lê Lợi. Đó là một căn nhà nhỏ 2 tầng treo biển hiệu may Thái Bình. Anh Nguyễn Đình Dương, chủ hiệu may, cho biết bác anh mua lại căn nhà này từ lâu lắm rồi và anh cũng được nghe kể lại rằng Hàn Mặc Tử đã từng sinh sống tại đây. Điều này được nhà thơ Nguyễn Thanh Mừng – Chủ tịch Hội Văn học – Nghệ thuật tỉnh Bình Định xác nhận. Theo nhà thơ Nguyễn Thanh Mừng, xưa con phố này có tên là Khải Định và nhà của nhân vật “em” (tức bà Hoàng Thị Kim Cúc mà người ta thường gọi tắt là Hoàng Cúc) trong bài thơ “Đây thôn Vỹ Dạ” chỉ cách đó vài căn. Năm 1933, Hàn Mặc Tử đã gặp và đem lòng yêu thương Hoàng Cúc khi cô theo cha từ Huế vào sống tại Quy Nhơn. Thời điểm đó, không ai ngờ rằng đây chính là tiền đề cho sự ra đời của một bài thơ tình bất hũ trong kho tàng văn chương Việt Nam sau này – bài thơ “Đây thôn Vỹ Dạ”…

Sao anh không về chơi thôn Vỹ?

Nhiều người đặt câu hỏi tại sao trong bài “Đây thôn Vỹ Dạ”, Hàn Mặc Tử mở đầu bằng câu: “Sao anh không về chơi thôn Vỹ?” Lí giải về điều này, một giai thoại cho rằng khoảng 3 năm sau kể từ ngày quen biết Hàn Mặc Tử Hoàng Cúc theo cha trở về Huế còn Hàn Mặc Tử vẫn ở lại thành phố biển thơ mộng. Sau đó, Hàn Mặc Tử đã ra chốn kinh thành tìm người mình thầm yêu thương. Tại cố đô, nhà thơ trẻ si tình gặp lại Hoàng Cúc một lần và cũng đã tìm đến nhà nàng ở thôn Vỹ Dạ nhưng chỉ dám…đứng ngoài nhìn một lúc rồi bỏ đi. Họ không gặp lại nhau từ đó. Sau này, khi nghe tin Hàn Mặc Tử lâm trọng bệnh Hoàng Cúc gởi cho chàng một tấm bưu ảnh. Trong ảnh có mây, có nước, có chiếc đò ngang với cô gái chèo đò…Ở mặt sau tấm ảnh, bà viết mấy lời hỏi thăm sức khoẻ Hàn Mặc Tử. Nhận được bưu ảnh này, Hàn Mặc Tử rất cảm động và ông đã sáng tác bài “Đây thôn Vỹ Dạ” gởi ra Huế tặng Hoàng Cúc.

Bóng hồng trong “Đây thôn Vỹ Dạ” là ai?

Để hiểu rõ hơn về bài thơ này, khi đến Huế chúng tôi đã tìm đến địa chỉ 162/24 đường Nguyễn Sinh Cung (thuộc khu vực phường Vỹ Dạ) – nơi bà Hoàng Thị Kim Cúc từng sống từ khi chia tay Hàn Mặc Tử cho đến khi mất (năm 1989) ở Huế. Đó là căn nhà xây theo kiểu xưa, toạ lạc trên khuôn viên khá rộng, có sân trước, sân sau thoáng mát. Cũng giống như hầu hết căn nhà khác ở đây, nó đuợc bao bọc bởi những hàng cau xanh mướt. Điều khiến chúng tôi hơi ngạc nhiên là ngay góc phải sân nhà là một…bụi tre chứ không phải trúc như Hàn Mặc Tử miêu tả trong bài thơ bất hũ của mình.

Khi chúng tôi đến, nhà cửa đóng then cài nhưng những người hàng xóm đã sốt sắng chỉ giúp chúng tôi tìm tới nhà một người thân của gia đình bà Hoàng Thị Kim Cúc ở gần đó. Một người con rể của gia đình đã cho người về mở cửa nhà để chúng tôi được thắp nén nhang cho người khơi nguồn cảm hứng cho Hàn Mặc Tử viết nên bài thơ “Đây thôn Vỹ Dạ”. Và qua di ảnh của bà, chúng tôi nhìn thấy khuôn mặt chữ điền của một phụ nữ Huế đài các thuộc dòng dõi thương lưu.

Một phụ nữ đã lớn tuổi, sống sát nhà bà Hoàng Thị Kim cho biết: “Cô Cúc là một người rất hiền lành, dễ mến. Đi Sài Gòn, Hà Nội…về không bao giờ cô quên có ít quà cho xóm giềng. Thỉnh thoảng cô qua dạy chúng tôi cách nấu vài món chay. Tuy thân thiện với tất cả mọi người nhưng chẳng khi nào cô đề cập đến chuyện riêng của mình. Khi cô mất, dễ có đến cả ngàn người đến tiễn đưa cô, đó là một sự kiện của thành phố Huế lúc đó…”

Theo nhà thơ Võ Quê, kể từ lúc chia tay Hàn Mặc Tử, Hoàng Thị Kim Cúc bắt đầu một cuộc sống lặng lẽ của người cư sĩ, ăn chay trường và chuyên tâm niệm Phật. Tuy sống cuộc đời bình dị nhưng dấu ấn của bà để lại rất lớn. Chính bà là người có công xây dựng phong trao gia đình Phật tử áo lam mà nay đã phát triển rộng khắp nước.

Không chỉ được nhiều người yêu mến, cô giáo Hoàng Thi Kim Cúc còn là một trong những phụ nữ có đóng góp lớn cho văn hoá ẩm thực của Huế. Cả cuộc đời bà hầu như gắn liền với việc giảng dạy nữ công gia chánh cho nhiều thế hệ nữ sinh trường Đồng Khánh (nay là trường THPT Hai Bà Trưng, nằm trên đường Lê Lợi, thành phố Huế), đào tạo nhiều thế hệ đầu bếp giỏi cho cố đô. Tác phẩm “Món ăn Huế” – công trình biên soạn qui mô về nghệ thuật chế biến các món ăn Huế của bà – đã được in ấn và phát hành rộng rãi trên cả nước, trở thành sách gối đầu giường của nhiều thế hệ đầu bếp Việt Nam hơn nửa thế kỷ qua.

Sống mãi với thời gian

Cô Huỳnh Thị Tuý – học trò của cô Cúc tại trường nữ sinh Đồng Khánh từ năm 1958 đến 1962 – nhớ lại: “Tôi học nữ công gia chánh với cô Cúc từ năm đệ thất (lớp 6) đến năm đệ tam (lớp 10). Thời đó học trò tụi tôi rất thần tượng Hàn Mặc Tử. Ai cũng thuộc thơ ông, đặc biệt là bài “Đây thôn Vỹ Dạ” bởi lẽ tuy là thơ nhưng nó cứ như một bản tình ca của tuổi học trò”. Rồi để chứng minh điều đó, người phụ nữ đã có cháu này đọc cho chúng tôi nghe toàn bộ bài thơ mà chẳng hề vấp một chữ nào.

Không chỉ với các thế hệ học trò ngày trước, “Đây thôn Vỹ Dạ” vẫn còn sức hút mãnh liệt của nó với học trò ngày nay. Tại trường THPT Hai Bà Trưng, tất cả các bạn học sinh mà chúng tôi tiếp xúc đều trả lời khá tường tận những câu hỏi liên quan đến bài thơ này.

Trên đường trở về TP.HCM, chúng đã dừng chân tại lầu ông Hoàng (Phan Thiết) – tại đây, một lần nữa chúng tôi bắt gặp những nhóm học sinh sinh viên tranh thủ thời gian hè để đi thăm các di tích có liên quan đến chàng thi sĩ tài hoa nhưng bạc mệnh. Xem ra cái tên Hàn Mặc Tử chắc chắn sẽ còn tiếp tục sống mãi với thời gian…

“Đây thôn Vỹ Dạ” được xem như một bài thơ “trong sáng” nhất của Hàn Mặc Tử. Nó được ví như một khúc nhạc đồng quê. Bài thơ là sự kết hợp giữa ngôn ngữ hình ảnh và âm nhạc (của thơ). Nó cho ta cảm giác như Hàn Mặc Tử đã sáng tác bài thơ ngay trên bờ sông Hương. Những câu thơ cứ cuốn đi, trôi chảy như một vòng quay. Bài thơ như trôi vào trí nhớ của người đọc nên dễ thuộc.”  Nhà thơ Thanh Thảo


Ngôi nhà tại Quy Nhơn nơi Hàn Mặc Tử sinh sống khi gặp Hoàng Thị Kim Cúc. Ảnh: Văn Minh – Nam Thanh

Nhà của bà Hoàng Thị Kim Cúc tại thôn Vỹ Dạ, thành phố Huế. Ảnh: Văn Minh – Nam Thanh


Ngày nay ở Huế vẫn còn những hình ảnh thơ mộng với con thuyền, bến nước như Hàn Mặc Tử miêu tả trong “Đây thôn Vỹ Dạ”. Ảnh: Văn Minh – Nam Thanh


Bà Hoàng Thị Kim Cúc thời trẻ. Ảnh: Văn Minh – Nam Thanh

(Theo Báo Mực Tím)
 
Advertisements

16.06.2010 - Posted by | Văn học - Nghệ thuật | , ,

Không có bình luận

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: