taysonquynhon's Blog

Một thời học trò để nhớ về

Văn hóa cà phê

NGON ĐẾN GIỌT CÀ PHÊ CUỐI CÙNG

Văn hoá cà phê tồn tại và phát triển ở nước Mỹ

 Biên dịch: Trần Ngọc Luyện

 Theo VOA Special English – EXPLORATIONS Program

Tại quán cà phê La Colombe ở Philadelphia thuộc bang Pennsylvania, bạn có thể thưởng thức một tách cà phê thơm ngon khi đọc báo hoặc lúc gặp gỡ bạn bè. Quán này rất nhộn nhịp và tấp nập.

Ở đây người ta có thể pha nhanh chóng loại cà phê đen bằng máy hoặc bằng cách pha nhỏ giọt. La Colombe là một ví dụ điển hình thành công của văn hoá cà phê và nó đã trở nên quan trọng như thế nào tại nước Mỹ. Nào hãy cùng tham gia với chúng tôi để tìm hiểu văn hoá, lịch sử và nền thương mại của một trong số các loại thức uống thịnh hành của thế giới.

Số lượng quán cà phê có phong cách riêng đã gia tăng cực kỳ nhanh chóng trong những năm qua ở nước Mỹ. Năm 1995 ước tính có khoảng 5.000 cửa hiệu và những người bán hàng chuyên ngành cà phê. Đến đầu năm 2006, con số này hầu như đã lên đến 24.000. Thật khó để đi dạo trên đường phố của nước Mỹ mà không đi ngang qua một quán cà phê. Tình cờ ngẫu nhiên, quán cà phê này có thể là quán mang thương hiệu Starbucks.

Công ty Starbucks hình thành ở vùng bờ biển phía tây thành phố Seattle, bang Washington vào năm 1971. Ngày nay, trên khắp thế giới có hơn 12.000 quán mang thương hiệu Starbucks. Starbucks góp phần tạo ra văn hoá cà phê, một phần quen thuộc trong đời sống hằng ngày. Những cửa hiệu này bán đủ các chủng loại cà phê. Họ bán những tách cà phê nóng và lạnh đặc biệt có tên như là Frappucinos và Moka sôcôla sữa. Họ cũng bán các loại thực phẩm, âm nhạc và sách báo giải trí. Starbucks đã giúp người ta hiểu biết thêm về thế giới cà phê.

Nhưng vẫn có nhiều cửa hiệu tổ chức chế biến và tiêu thụ cà phê còn hơn Starbucks. Kỳ thực, nhiều người chỉ trích sự bành trướng xâm lăng của Starbucks và những quán cà phê phong cách riêng của nó. Những quán cà phê mà không lệ thuộc vào nó thì việc kinh doanh gặp khó khăn vì nhỏ hơn, nhưng những quán này vẫn có nhiều khách hàng trung thành và lâu bền. Những thương hiệu cà phê riêng lẻ, nhỏ hơn vẫn có niềm tự hào nhất định trong ngành công nghiệp cà phê.

Hiệp hội chuyên ngành cà phê của Mỹ tổ chức cuộc thi hằng năm được gọi là cuộc thi pha cà phê. Những cách thức pha cà phê ngon nhất từ nhiều vùng miền khác nhau của tiểu bang tụ hội về để làm ra ba loại thức uống từ cà phê. Một nhóm chuyên gia ngành cà phê sẽ chấm giải. Người dự thi tham gia công việc rất nghiêm túc. Họ có mười lăm phút để làm ra ba loại thức uống cà phê: loại cà phê đen nóng, loại cà phê sữa nóng và một loại cà phê tự chế.

“ Xin một tràng vỗ tay thật lớn tán thưởng cho tách cà phê đen của Melanie! ” Tiếng hoan nghênh của người chấm giải.

Những tách cà phê với cách pha ngon nhất đạt giải tiểu bang sẽ tham gia cuộc thi tranh giải quốc gia, ngay đến còn có cuộc thi quốc tế về pha cà phê nữa. Năm nay cuộc thi này sẽ tổ chức tại Tokyo, Nhật Bản.

Doug Wolfe vừa qua đã tham gia đua tài trong một cuộc thi tranh giải pha cà phê khu vực Trung Đại tây dương. Nhưng thật sự để xem ông ta làm công việc pha chế cà phê, bạn phải đến thăm nơi ông ta làm việc tại công ty La Colombe.

“ Tên tôi là Doug Wolfe, tôi đến từ  Philadelphia. Tôi có mặt tại khu rang cà phê của công ty La Colombe. Nào các bạn, tôi sắp sửa pha cho các bạn một tách cà phê đen và tách cà phê sữa đây.” Giọng nói của Doug Wolfe.

Để làm một tách cà phê đen, Doug cho cà phê bột mới rang xay vào một tuí lọc gắn liền với máy pha cà phê sáng bóng của Ý. Chiếc máy này ép nước nóng ở áp suất cao chảy qua cà phê. Kết quả là cà phê có một vị hương thơm ngát, êm dịu và bền lâu. Ông ta làm một tách cà phê sữa bằng cách cho thêm sữa nóng vào cà phê đen thật là hoàn hảo. Điều này nghe có vẻ dễ dàng. Thế nhưng để làm một tách cà phê  đen hoàn hảo đòi hỏi nhiều thứ: Dùng đúng lượng cà phê cùng với sự kiểm soát thành thạo về nhiệt độ nước, áp suất và thời lượng đun nấu. Hãng La Colombe rang hỗn hợp cà phê đặc biệt chính hãng tại một nhà máy gần đó. Cách này có thể kiểm tra được chất lượng và sự tinh khiết của sản phẩm. Bạn có thể thưởng thức một tách cà phê tại một quán ở địa phương. Nhưng cà phê lại là một bộ phận của ngành công nghiệp quốc tế. Việc nghiên cứu chỉ ra rằng xấp xỉ một phần ba số người trên thế giới uống cà phê. Một số uống cà phê vì thích hương vị ngọt ngào của nó. Số người khác lại thích hiệu quả tỉnh táo của chất cafein, một hoạt chất có trong cà phê. Thế nhưng có lẽ không ai biết được câu chuyện về cà phê, cũng như  việc nó được tạo ra như thế nào.

Câu chuyện phổ biến về sự khám phá ra cà phê cách đây đã lâu có kể về Kaldi, một người chăn dê. Kaldi chăn thả những con dê ở vùng cao nguyên của Ethiopia, nơi mà cây cà phê đã mọc hằng trăm năm nay. Ông ta chú ý thấy những con dê rất linh hoạt và hăng hái sau khi ăn những quả nhỏ từ một loại cây. Kaldi đem kể lại khám phá này cho một nhóm công nhân theo đạo. Khi họ làm loại thức uống trích ra từ loại quả này, những người công nhân theo đạo nhận thấy là họ có thể tỉnh táo lâu trong nhiều giờ liền để cầu nguyện. Sự hiểu biết này về cà phê chẳng bao lâu đã vươn xa khắp thế giới.

Cây cà phê có gốc gác ở vùng Đông Phi và những vùng thuộc bán đảo Ả Rập. Đầu tiên cà phê được trồng và trao đổi vào thế kỷ 15. Hầu hết cà phê đến từ những gì mà bây giờ người ta gọi là xứ Yê Men. Chẳng bao lâu sau, cà phê trở thành nhu cầu lớn trên khắp vùng Trung Đông. Cho đến trước thế kỷ 17, cà phê đã có mặt ở châu Âu.

Các thương lái người Âu bắt đầu đem giống cây cà phê đi trồng các nơi khác trên thế giới. Người Hà Lan đem cà phê đi trồng tại các đảo của Inđônêxia. Cho đến trước thế kỷ 20, hầu hết nguồn cung cấp cà phê cho thế giới đều đến từ vùng Trung và Nam Mỹ. Ngày nay, Brazil là quốc gia sản xuất cà phê lớn nhất trên thế giới.

Hầu hết mọi người đều biết hạt cà phê có hình thù như thế nào, nhưng còn cây cà phê thì sao? Cây cà phê có thể vươn cao đến chín mét, nhưng để cho thu hoạch nó bị cắt ngắn đi. Cây có lá màu xanh đậm, sáng bóng, mọc đối nhau trên cành. Cây cho một loại quả chín như màu quả anh đào. Khi quả cà phê chín chuẩn bị để hái, chúng có màu đỏ sáng và cứng. Bên trong quả là những hạt cà phê xanh. Khi hạt cà phê được rang lên ở nhiệt độ cao thì chúng sẵn sàng được chế biến thành một loại thức uống.

Hai giống cây cà phê quan trọng nhất là giống arabica và giống canephora mà thường được gọi với cái tên là robusta. Cà phê arabica chiếm khoảng 70% sản lượng thế giới. Nó tạo ra loại cà phê nhẹ, thơm giàu hương vị. Loại robusta có lượng cafein nhiều hơn arabica, nó thường được trộn cùng với các chủng loại cà phê khác hoặc dùng để chế tạo ra loại cà phê tan uống liền. Hầu hết cà phê robusta của thế giới hiện trồng ở vùng Trung và Tây phi. Nó cũng có thể tìm thấy ở vùng Đông Nam Á và Brazil. Robusta trồng ít tốn kém bởi vì nó có sức kháng bệnh tốt hơn giống arabica. Chính vì vậy giống robusta có thể sống sót trong vùng khí hậu ấm hơn. Có lẽ chủ yếu chỉ có hai giống cà phê, nhưng do sự khác nhau về địa lý và khí hậu đã tạo nên hiệu quả của nhiều loại hương vị cà phê khác nhau. Chẳng hạn như cà phê trồng ở Ethiopia được biết với vị đậm thật đặc trưng, có mùi hương hoa. Cà phê từ đảo Sumatra lại có hạt đầy đặn, vị nồng. Các nhà rang cà phê kết hợp cà phê từ nhiều vùng miền khác nhau để làm nên một loại cà phê với hương vị và chất lượng khác nhau.     

Cà phê là sản phẩm thương mại lớn xếp hàng thứ hai sau dầu mỏ. Một hạt cà phê kéo theo một loạt từ sản xuất, đến xuất khẩu, nhập khẩu, đến rang xay chế biến và các đại lý phân phối. Xâu chuổi sản xuất dài ngoằng này có tầm ảnh hưởng lớn về chính trị và xã hội. Chẳng hạn như việc những người sản xuất và tiêu thụ cà phê bị ảnh hưởng bởi sự biến động về thị trường giá cả. Mục đích của sự biến động này là phải bảo đảm cho những người trồng cà phê trên thế giới có được giá cả hợp lý cho việc thu hoạch của họ. Vì vậy, những nông dân nghèo được tổ chức lại thành nhóm gọi là tổ hợp tác sản xuất. Họ được bảo đảm về tiền vốn dưới sự bảo trợ của tổ chức này. Ngay đến thị trường cà phê bị rớt giá, những nông dân này vẫn có nguồn tiền đủ để sinh sống.

Những người chỉ trích sự biến động giá cả cho rằng người trồng cà phê vẫn chưa nhận được số tiền đúng với giá trị công việc của họ. Một số nhà kinh tế lập luận rằng nền thương mại tự do tạo ra nguồn cung cà phê quá lớn cho thị trường.

Cũng có sự liên quan đến môi trường trong ngành công nghiệp cà phê. Việc sản xuất cà phê theo hướng công nghiệp có thể gây ảnh hưởng xấu đến thiên nhiên. Những hoá chất được sử dụng cho các nông trang cà phê có thể làm xấu đi nguồn nước và đất. Những nông trang rộng lớn này cũng đốn ngã nhiều cây cối để nhường diện tích cho cây cà phê. Điều này làm đe dọa đến cây rừng và chim muông.

Các tổ chức bảo vệ môi trường kêu gọi ban hành luật lệ cho việc sản xuất cà phê theo hướng thân thiện với môi trường. Nhiều người uống cà phê mua sản phẩm này để ủng hộ cho những nổ lực của họ. Vì vậy, khi bạn thưởng thức tách cà phê buổi sáng, bạn có thể nghĩ về tính đại chúng và bề dày lịch sử của cà phê. Bạn còn tưởng tượng ra quãng đường xa xôi mà nó đã chu du để rồi cuối cùng hiện diện trong tách cà phê của bạn.

Daknong – Tháng 7/2007

Advertisements

22.03.2010 - Posted by | Bài viết | ,

Không có bình luận

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: