taysonquynhon's Blog

Một thời học trò để nhớ về

Trầu cau

Trong lúc lau dọn bụi bặm trên bàn thờ tổ tiên sau mấy ngày tết, tôi nhìn đĩa trầu cau dâng cúng ông bà giờ đã khô và tự nhiên cảm thấy lòng mình se lại. Tục ăn trầu là một nét đẹp văn hóa Việt, đã lâu nó không còn phổ biến và giờ gần như trở thành hoài niệm. Hạn hữu, bạn có thể còn nhìn thấy ai đó ăn trầu, nhưng tôi đoan chắc rằng cháu nội, cháu ngoại chúng ta sẽ không còn biết đến nét đẹp này theo đúng nghĩa “ trực quan sinh động ”. Tuy nhiên, trầu cau vẫn sẽ mãi là lễ vật không thể thiếu được trong phong tục cưới hỏi của người Việt Nam. Mời các bạn đọc bài văn sau đây của nhà văn Võ Thị Hảo để hòa vào cảm xúc của chị về văn hóa trầu cau.

Có Phải Duyên Thì Thắm Lại …

— Võ Thị Hảo —

Nguồn: suutap.com

Mai này không biết chúng ta có còn thấy được những người đàn bà thong thà nhai trầu. Mắt họ long lanh. Môi họ thắm đỏ và một mầu hồng nâu say say ửng trên đôi má. ấy là khi trầu đã bén duyên cau. Và vôi, và vỏ, và chút thuốc lào gợn dưới vành môi. Làn môi trên của người đàn bà ăn trầu được nhẹ cong lên một chút, như mọng hơn, như hờn dỗi, để làm lung linh thêm cái duyên nghĩa trầu cau.

Từ thời xa xưa khi người Việt Nam chưa biết làm duyên bằng son phấn, thì cái duyên trầu cau đã làm đẹp cho bao cô gái, bao thiếu phụ và cả những bà già mắt đã mờ, chân chậm ngồi trầm ngâm lơ đãng nhìn trời mưa, tay cầm chiếc cối đồng nhỏ xíu, chầm chậm nghiền miếng trầu cho nhuyễn, nghe tháng năm râm ran chạy từ chót lưỡi lên đôi má và trong phút chốc, tuổi trẻ như vãn hồi trong chút ửng hồng trên gương mặt già nua.

Những người đàn bà ăn trầu được bây giờ chỉ đếm trên đầu ngón tay trong làng trong phố. Nhưng tục ăn trầu bởi đã trở thành một nét văn hóa không phai nhòa trong tâm hồn người Việt nên vẫn tiếp nối trong các đám cưới, trong các món đồ lễ của các bà các cô dâng lên bàn thờ tổ tiên, cầu thần khấn Phật với lòng thành kính. Và theo thời đại của những người răng trắng, tục ăn trầu đã biến cách. Chỉ còn là những miếng trầu têm cánh phượng gói trong phong giấy hồng báo hỉ nhỏ xíu. Chỉ còn là buồng cau nõn nường một vài trăm trái được tết giấy trang kim lấp lánh nằm xoãi dài trên quả cưới chú rể đội đến nhà ba mẹ cô dâu xin con gái người ta. Một lá trầu quế xinh xinh điểm duyên dáng những dấu tàn nhang, trên mặt lá trầu có phết chút vôi trắng, với một quả cau non đặt trên mâm đồ lễ dâng lên ông bà tổ tiên…

Người thời nay dẫu đa số chẳng ăn trầu song vẫn âm thầm nhớ, da diết nhớ cái duyên nghĩa trầu cau. Phải chăng đó là cái duyên của sự chuyển hóa, của sự biến điệu. Trầu, cau, vôi, vỏ… tất cả nếu đứng riêng rẽ thì mỗi thứ chỉ là cây, là đá, là lá. Nhưng khi chúng hợp lại, hòa quyện, được ủ ấp trong môi miệng của con người, thì tất cả bỗng biến đổi. Trở nên đằm thắm, trở nên rực rỡ. Và trầu cau đã là nơi khởi đầu cho bao mối lương duyên.

Nhân ngày xuân, cảm cái khí xuân lành lạnh, nhìn chóng mặt cả những dòng người xe chen nhau mải miết vì sinh kế, mà nôn nao nhớ mong một điều gì đó. Có lẽ là nhớ mẹ tôi xưa nay đã yên nghỉ ở đất vĩnh hằng và thuở sinh thời mẹ vẫn ăn trầu; là nhớ những cụ bà bán trầu cau thuộc hàng lâu năm nhất ở đất Hà Thành. Vài ba người trong họ đến nay còn sống, còn minh mẫn, vẫn tiếp tục ngồi bên sạp trầu cau…

Những hàng trầu cau bây giờ vì lãi không đủ trang trải thuế chợ, nên đã giạt ra mé ngoài cuối chợ, ngồi xập xệ dưới những mái hiên. Chủ yếu là khách đến mua cau cưới nhưng cũng không còn cái thời mà mỗi đám cưới người ta phải mua tới hai ba ngàn quả cau và vô số là trầu. Không còn là thời những tay đàn ông đàn bà hăm hở lựa tìm trầu quế trầu cay và các cô gái trao cho người yêu chiếc khăn trầu tình tứ. Đám cưới bây giờ các chủ rể chỉ mua 100-200 quả cau. Rồi cũng chẳng mấy ai ăn. Trầu cau héo dần trên đĩa, thỉnh thoảng mới được vài cụ già cỡ 70 nhón lấy một miếng. Nhưng dù thế nào, các cụ cùng với gian hàng trầu cau vẫn ngồi đấy, như một người trung thành níu giữ cái duyên của một thời không thể lãng quên.

Còn ít ỏi lắm những cụ bà còn gắn với duyên nghiệp trầu cau. Rồi họ cũng sẽ lần lượt đi theo tiếng gọi của đất. Song chút hương xưa, chút duyên thầm của nét văn hóa này còn đó. Còn một mạch ngầm toả lan trong dòng máu của người Việt Nam không dễ gì mai một.


“…Giúp em quan tám tiền cheo,

Quan năm tiền cưới lại đèo buồng cau”  Ca dao

Advertisements

11.03.2010 - Posted by | Bài viết | ,

5 phản hồi »

  1. Đúng vậy, tục ăn trầu là một nét đẹp văn hóa Việt .

    “Tục ăn trầu là một nét đẹp văn hóa Việt, đã lâu nó không còn phổ biến và giờ gần như trở thành hoài niệm. Hạn hữu, bạn có thể còn nhìn thấy ai đó ăn trầu, nhưng tôi đoan chắc rằng cháu nội, cháu ngoại chúng ta sẽ không còn biết đến nét đẹp này theo đúng nghĩa “ trực quan sinh động ”.

    Cảm ơn nhà văn Võ Thị Hảo đã viết ” Trầu Cau “, Luyện đã Đã cop vào Trang nhà để các bạn đọc và hồi tưởng lại những nét văn hóa Việt có từ ngàn năm xưa, chắc rồi mai đây ” các cô cậu cháu nội, cháu ngoại chúng ta sẽ không còn biết đến nét đẹp này theo đúng nghĩa của người xưa đã hiểu và thực hiện….”.

    Bình luận bởi Cao Dinh Thuc | 21.07.2011 | Phản hồi

    • Rất nhiều bạn bè cũng đồng cảm “Trầu cau” giống như anh em mình đó CĐT.
      Có lẽ mỗi người trong chúng ta chắc vẫn còn nhiều kỷ niệm về phong tục ăn trầu này phải ko bạn?
      Đành phải ngậm ngùi chia tay với nét văn hóa đẹp này. Thật tiếc!

      Bình luận bởi Trần Ngọc Luyện | 22.07.2011 | Phản hồi

      • Luyện wơi! Tiếc mà chi!
        Trầu, cau, vôi, rễ, thuốc,… đầy dẫy ở chợ (Nếu Buôn Ma không có thì nhắn cho tớ, tớ sẽ gởi tặng, free 100 %). Luyện cho quý phu nhân phục hồi lại nét văn hóa đẹp này đi.

        Bình luận bởi Trần Ngọc Châu | 22.07.2011 | Phản hồi

        • BC ơi, (vẫn biết rồi nha, hehe)
          Phụ nữ ngày nay là phụ nữ tân thời làm sao mà ăn trầu được hả trời! (khó mà tưởng tượng trong giờ làm việc, hội họp hay tại nơi công cộng mà chị em ta miệng lại nhóp nhép nhai trầu như chengum :D)
          Ăn trầu chỉ dành cho các bà mẹ quê (bi giờ là bà nội, bà ngoại của chúng ta U90, U100). Hiếm lắm!
          Nhiều nét đẹp văn hóa bị mai một mà hầu như không thể phục hồi lại được nữa.
          Ngậm ngùi đi bạn, hichic 😦

          Bình luận bởi Trần Ngọc Luyện | 22.07.2011 | Phản hồi

          • Tớ kiên quyết nói không với 2 ông Luyện và Thục!
            Tớ nói thiệt, hết sức thiệt nghen!
            Tớ không thấy ngậm ngùi và luyến tiếc chút nào hết, mà trái lại còn rất lấy làm vui mừng khi phụ nữ ta ngày nay đã bỏ hẳn tục ăn trầu. Trời đất wơi! Sẽ không biết ra làm sao nếu quý ladies ngày nay mà còn ăn trầu để giữ mãi nét đẹp văn hóa đó?!
            Cái hay cái đẹp của hôm qua mà hôm nay nó lạc hậu, không phù hợp với thời đại nữa thì ta phải vui vẻ, sung sướng mà từ bỏ nó chớ ngậm ngùi, tiếc cái nỗi gì?
            Từ đó để suy rộng ra và ứng dụng cho những thứ khác. “Hoài cổ” thì tốt nhưng đừng có mà “nệ cổ” nghen, quý gentlemen!
            Ngày xưa, ăn trầu là vệ sinh, vì không có kem bót đánh răng; ăn trầu là “văn minh”, cho môi quý bà nó hồng, vì không có son môi; ăn trầu cho cái miệng nó nhóp nhép cho vui, vì không có chewing gum;…
            Còn nét đẹp văn hóa trầu cau vẫn còn và duy trì cụ thể là trái cau, lá trầu, miếng vôi trong cúng kiến; buồng cau, đĩa trầu, … trong cưới hỏi, đã ai bỏ đâu mà tiếc, mà nuối….
            Cuối tuần vui vẻ, hanh phúc thiệt nhiều nghen!

            Bình luận bởi Trần Ngọc Châu | 23.07.2011 | Phản hồi


Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: